दुकानदारांची सोमवारची चेकलिस्ट: आठवड्याची सुरुवात या चार गोष्टी तपासून करा

१. मागील आठवड्याची विक्री: फक्त एकूण रक्कम पाहून थांबू नका

“या आठवड्यात विक्री चांगली झाली” असं आपण सहज म्हणतो. पण नेमकं काय चांगलं झालं? जास्त बिलं झाली, मोठी बिलं झाली की सवलत दिल्यामुळे माल जास्त गेला?

आधी मागील आठवड्याची एकूण विक्री आणि बिलांची संख्या पाहा. नंतर सवलती, रिटर्न आणि एक्स्चेंज तपासा. तुमच्या रिपोर्टमध्ये रिटर्न आधीच वजा केले असतील, तर पुन्हा वजा करू नका. तुलना करताना प्रत्येक वेळी एकाच पद्धतीने काढलेले आकडे वापरा.

दोन दिवसांची विक्री सारखी असली तरी परिस्थिती वेगळी असू शकते. एका दिवशी थोड्या ग्राहकांनी मोठी खरेदी केली असेल. दुसऱ्या दिवशी जास्त ग्राहक आले असतील, पण प्रत्येकाची खरेदी कमी झाली असेल. एकूण रकमेबरोबर बिलांची संख्या पाहिली की हा फरक समजतो.

कोणत्या मालाने विक्री केली?

शर्ट, साड्या, कुर्त्या, जीन्स, लहान मुलांचे कपडे अशा गटांमध्ये विक्री पाहा. जास्त विकलेल्या मालात कोणते साईज, रंग आणि किमतीचे पर्याय होते, तेही तपासा.

समजा, मध्यम किमतीच्या कुर्त्या चांगल्या विकल्या. लगेच सगळ्या प्रकारच्या कुर्त्या मागवण्याऐवजी कोणते डिझाईन आणि साईज चालले ते पाहा. पुढची खरेदी ठरवताना हाच तपशील उपयोगी पडेल.

विक्री झाली, पण नफा किती राहिला?

सवलतीत माल विकल्यामुळे बिलांची रक्कम वाढू शकते. त्यामुळे विक्रीबरोबर उपलब्ध खरेदी किमतीवर आधारित ढोबळ नफाही पाहा. हा दुकानाचे सर्व खर्च वजा केल्यानंतरचा निव्वळ नफा नाही. भाडं, पगार, वीज आणि इतर खर्च वेगळे असतात.

खरेदी किंमतच चुकीची नोंदली असेल, तर नफ्याचा रिपोर्टही चुकीचा दिसेल. आकडा अनपेक्षित वाटला तर आधी नोंदी तपासा.

आठवड्यासाठी नेमकी कृती ठरवा

“विक्री वाढवायची” एवढं लिहून उपयोग नाही. “ग्राहकांनी विचारलेले M आणि L साईज उपलब्ध करायचे” किंवा “ट्रायलनंतर खरेदी न झाल्यास कारण नोंदवायचं” अशी कृती लिहा.

विक्रीचं लक्ष्य ठेवताना स्टॉक, ग्राहकांची वर्दळ, दुकान उघडे असलेले दिवस आणि चालू सणवार यांचा विचार करा. मागील आठवड्यापेक्षा जास्त आकडा लिहिला म्हणून त्यापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग ठरत नाही.

२. स्टॉक तपासा: दुकान भरलेलं असलं तरी हवी ती वस्तू आहे का?

रॅक भरलेला दिसतो. पण ग्राहकाने विचारलेला साईज नाही. दुसऱ्या रंगात माल आहे, पण ग्राहकाला तो नको आहे. कपड्यांच्या दुकानात एकूण नगांची संख्या पाहून स्टॉकची खरी परिस्थिती समजत नाही.

सोमवारी स्टॉकचे तीन भाग पाहा: कमी पडणारा माल, बराच काळ पडून असलेला माल आणि ग्राहकांनी मागितलेला पण उपलब्ध नसलेला माल.

साईज आणि रंगातील उणिवा शोधा

एखाद्या शर्टचे एकूण बारा नग शिल्लक आहेत, असं समजा. त्यात बहुतेक नग एकाच साईजचे असतील, तर “स्टॉक आहे” असं म्हणणं पुरेसं नाही. मागील विक्री आणि ग्राहकांची मागणी पाहून कोणते साईज पुन्हा मागवायचे ते ठरवा.

वेगाने विकल्या जाणाऱ्या काही वस्तू प्रत्यक्ष मोजूनही पाहा. बिलिंगमधला स्टॉक आणि रॅकवरचा माल जुळतो का? रिटर्न, एक्स्चेंज किंवा शाखांमधील मालाची हालचाल नोंदवायची राहिली असेल, तर आधी ती दुरुस्त करा.

जुना माल पाहताना फक्त दिवस मोजू नका

बराच काळ न विकलेला माल वेगळा काढा. पण लगेच सगळ्यावर सवलत लावू नका. तो कोणत्या हंगामाचा आहे? ग्राहकांना दिसेल अशा ठिकाणी ठेवला आहे का? पूर्ण साईज उपलब्ध आहेत का? किंमत आणि डिझाईनबद्दल ग्राहक काय म्हणतात?

एखादा माल नव्वद दिवस विकला नाही म्हणून प्रत्येक दुकानात त्याच्यावर एकच निर्णय लागू होत नाही. हिवाळ्यातील कपडे, लग्नसराईचा माल आणि रोज वापरायचे कपडे यांचा विचार वेगळा करावा लागतो.

कधी डिस्प्ले बदलून पाहता येईल. कधी दुसऱ्या शाखेत मागणी असेल. काही मालासाठी सवलत योग्य ठरेल. निर्णय घेण्याआधी खरेदी किंमत, अपेक्षित नफा आणि पुरवठादाराशी ठरलेल्या अटी पाहा.

न झालेल्या विक्रीचीही नोंद ठेवा

बिल झालेल्या मालाचा रिपोर्ट मिळतो. ग्राहकाला हवी असलेली वस्तू मिळाली नाही, तर त्याची नोंद अनेकदा राहत नाही.

काउंटरवर एक छोटी वही ठेवा: तारीख, मागितलेली वस्तू, साईज, रंग आणि अंदाजे किंमत. सोमवारी ही यादी पाहा. एकच मागणी पुन्हा पुन्हा येत असेल, तर पुढच्या खरेदीत तिचा विचार करता येईल. प्रत्येक चौकशीचं बिल झालं असतं असं मात्र गृहीत धरू नका.

३. येणी-देणी तपासा: विक्रीची रक्कम आणि हातातले पैसे वेगळे असतात

विक्री चांगली झाली तरी पुरवठादाराचं पेमेंट करताना अडचण येऊ शकते. काही रक्कम उधारीवर असेल. काही कार्ड पेमेंटचं सेटलमेंट बाकी असेल. काही पैसे नवीन मालात गुंतलेले असतील.

आठवड्याच्या सुरुवातीला पुढील सात दिवसांसाठी पैशांचं साधं नियोजन करा.

ग्राहकांकडून येणाऱ्या रकमेत किती थकबाकी आहे, कोणत्या बिलाची मुदत झाली आहे आणि आधीच्या चर्चेत काय ठरलं होतं, ते पाहा. त्यानुसार नम्रपणे संपर्क करा. रकमेबद्दल वाद असेल तर आधी खाते जुळवा.

पुरवठादारांची देयके तारखेनुसार लिहा. त्याच यादीत पगार, भाडं, वीज आणि इतर ठरलेले खर्च घ्या. नवीन मालाची ऑर्डर देण्याआधी या जबाबदाऱ्या लक्षात घ्या.

उदाहरण म्हणून, उपलब्ध बँक शिल्लक ₹४०,००० आणि या आठवड्यात अपेक्षित येणी ₹२०,००० असतील, तर एकूण ₹६०,००० दिसतात. पण अपेक्षित रक्कम प्रत्यक्ष जमा होईपर्यंत ती खात्रीची समजू नका. त्याच आठवड्यात ₹५०,००० द्यायचे असतील, तर नवीन खरेदी ठरवताना हातात उरणाऱ्या रकमेचा विचार करावा लागेल. ही केवळ नियोजन समजावण्यासाठी दिलेली उदाहरणातील रक्कम आहे.

कॅश, UPI, कार्ड आणि बँक नोंदीत फरक दिसत असेल, तर तो पुढच्या आठवड्यावर ढकलू नका. विशेषतः मालकाने दुकानातून वैयक्तिक वापरासाठी घेतलेली रक्कम आणि दुकानाचा खर्च स्वतंत्र नोंदवा.

४. टीमचं नियोजन: सूचना देताना काम, नाव आणि वेळ ठरवा

“या आठवड्यात चांगली विक्री करा” हे सांगणं सोपं आहे. पण त्यासाठी आज कोणतं काम करायचं, हे प्रत्येकाला स्पष्ट झालं पाहिजे.

गर्दी सुरू होण्याआधी छोटी बैठक घ्या. मागच्या आठवड्यात ग्राहकांनी काय विचारलं, कोणता माल शोधताना वेळ गेला आणि कोणत्या तक्रारी आल्या, हे कर्मचाऱ्यांकडून ऐका.

त्यानंतर तीन-चार कामं ठरवा. उदाहरणार्थ, नवीन आलेल्या साड्यांची मांडणी बदलणं, कमी पडलेल्या साईजची यादी करणं किंवा वस्तू राखून ठेवलेल्या ग्राहकांशी ठरल्याप्रमाणे संपर्क करणं.

प्रत्येक कामाला एक जबाबदार व्यक्ती आणि पूर्ण करण्याची वेळ द्या. “स्टॉक तपासा” यापेक्षा “मंगळवारी दुपारपर्यंत शर्टमधील कमी पडणाऱ्या साईजची यादी तयार करा” ही सूचना अधिक स्पष्ट आहे.

ग्राहकाने नवीन माल आल्यावर कळवायला सांगितलं असेल, तर त्याला संबंधित माहिती पाठवा. सर्व ग्राहकांना तोच प्रचाराचा मेसेज पाठवणं आणि ग्राहकाने मागितलेला फॉलोअप करणं या वेगळ्या गोष्टी आहेत. ग्राहकाची संपर्काची पसंती जपा.

दुकान एकटेच सांभाळत असाल, तरी हे नियोजन करा. त्या दिवशीची सर्व कामं न लिहिता आठवड्यात पूर्ण करायची तीन महत्त्वाची कामं लिहा. ती करण्यासाठी वेळही ठेवा.